Kısa tanım
Kat karşılığı, arsa sahibinin arsasını müteahhide vermesi ve bedel yerine inşa edilecek binadan belirli sayıda bağımsız bölüm alması esasına dayanan yapılaşma modelidir. Türkiye'de şehir içi yeni yapılaşmanın büyük bölümü bu modelle yürür.
Modelin mantığı basittir: arsa sahibinin toprağı vardır, sermayesi yoktur; müteahhidin sermayesi vardır, toprağı yoktur. İkisi bir araya gelir ve ortaya çıkan bağımsız bölümleri önceden anlaşılmış bir oranda paylaşır. Arsa sahibi para ödemez, müteahhit arsa satın almaz.
Paylaşım oranı sözleşmenin en çok konuşulan maddesidir, ama tek belirleyici o değildir. Aynı derecede önemli üç madde daha vardır: teslim takvimi, gecikme hâlinde uygulanacak yaptırım ve teknik şartname. Teknik şartname binanın hangi malzemeyle yapılacağını yazılı hâle getirir; yazılmayan her kalem teslimde tartışma konusu olur.
Yatırımcı açısından neden önemli?
Kat karşılığı yalnız arsa sahibini ilgilendirmez. Bu modelle çıkan bir dairenin tapu süreci, ödeme yapısı ve teslim riski, geliştiricinin kendi arsasında yaptığı projeden farklı işler. Satın alırken karşınızdaki tarafın müteahhit mi arsa sahibi mi olduğunu bilmek, sözleşmenin nasıl kurulacağını da değiştirir.